Arden, ukochany dom Heleny Modrzejewskiej, mieszczący się w Santiago Canyon koło Los Angeles (Orange County), obecnie jest otwarty dla zwiedzających jako muzeum poświęcone wielkiej aktorce. Niedawny krach finansowy powiatu Orange, który patronuje muzeum, zahamował ambitne plany dalszego rozwoju tej placówki, gdyż jak zwykle w takich przypadkach, przede wszystkim obcina się pieniądze na kulturę. Na szczęście, muzeum skupia wspaniałą grupę działaczy z Fundacji Heleny Modrzejewskiej, zarówno Amerykanów zainteresowanych poparciem zabytku tak ważnego dla lokalnej historii, jak i Polaków z tych okolic oraz Amerykanów polskiego pochodzenia.

Odwiedziłam niedawno Arden z wycieczką organizowaną przez Polish American Cultural Network, organizację propagującą polską kulturę wśród Amerykanów i Polonii na terenie południowej Kalifornii. Zwiedzający wprowadzani są w świat i losy wielkiej aktorki oraz historię jej amerykańskiego życia w Orange County poprzez prezentację piętnastominutowego programu video, opartego na materiałach i fotografiach starannie wybranych z archiwów przez jedną z działaczek Fundacji, a wyprodukowanego przez Orange County. Byłam mile zdumiona, że część dokumentacji i fotografii zdołano nawet zdobyć z Polski.

Pani Opal Kissinger, emerytowana bibliotekarka z Anaheim, wita gości w kostiumie jakby wyjętym z portretów pani Heleny. Jej monolog przywołuje do zycia ducha artystki. przenikającego wciąż jeszcze cały ten dom, i ukazuje drarnatyczna historię życia i kariery wielkiej aktorki oraz codzienny byt Modrzejewskiej i jej męża Karola Chłapowskiego w tym ich jedynym amerykańskim domu. Usłyszeliśmy anegdoty o znakomitych osobistościach, które przewinęły się przez Arden oraz o podwieczorkach, na które gospodarze zapraszali swych sąsiadów z kanionu. Wszędzie wiszą portrety z ról scenicznych, plakaty i kopie programów, przypominając o zdumiewającej karierze, jaką zdołała zrobić na tym kontynencie już niemłoda, bo prawie czterdziestoletnia, kiedy tu przybyła, nie znająca języka polska aktorka. W salonie przy fortepianie nietrudno było sobie wyobrazić Ignacego Paderewskiego, koncertującego tutaj kiedyś dla wybranego grona gości; w byłym gabinecie pana Karola zwiedzający mają okazję dowiedzieć się, jak funkcjonowało jego gospodarstwo.

Kolekcja osobistych pamiątek po Modrzejewskiej powiększyła się ostatnio o wielki, piękny stary wachlarz z czarnego jedwabiu, wyszywany w czerwone róże, który podarowali spadkobiercy słynnego krawca z Hollywoodu, Charlesa Waltersa, z urodzenia Władysława Wiśniewskiego. Ubierał on takie znakomitości, jak Clark Gable, Cary Grant i Frank Sinatra, stąd miał kontakty w świecie gwiazd ekranu, ale jak ten wspaniały wielki wachlarz znalazł się w jego rękach, nikt nie wie.

Podobnie, bo z darów, trafił również do Ardenu kaszmirowy szal należący kiedyś do artystki oraz jej naszyjnik z granatów, pochodzący podobno z Krakowa. W dawnej garderobie aktorki króluje obecnie szata znanej polskiej aktorki Krystyny Jandy, w której kreowała ona postać Modrzejewskiej w polskim serialu telewizyjnym. Jest tam również kufer do przewozu kostiumów aktorki w których objeżdżała Amerykę, podarowany przez któregoś z jej potomków.

Dzięki staraniom Fundacji, do Ardenu powróciła kopia słynnego obrazu Chełmońskiego pod tytułem Sielanka; podobno był to dar wielkiego malarza dla znanej artystki, który wręczył jej osobiście podczas swej udanej wystawy w Paryżu w 1885 roku. Oryginał tego obrazu znajduje się w Bowers Museum w Orange County. Sielankę widać na wielu zdjęciach z salonu Chłapowskich.

Rodzina Walkerów, w której rękach Arden znajdował się ponad sześćdziesiąt lat, otacza ten dom w dalszym ciągu opieką. Praprawnuk właścicieli, William Boice Wells, zawitał tam niedawno i spędził czas na pogawędce z grupką oddanych przewodniczek. Od Walkerów pochodzi większość mebli znajdujących się obecnie w domu Modrzejewskiej.

W planach jest renowacja kuchni w stylu przypominającym kuchnię polskich dworków z tego okresu. Wczesną wiosną ma przyjechać ekipa filmowa, która będzie kręciła widowisko oparte na monodramie Kazimierza Bruna pod tytułem Helena. (O tym projekcie pisze Jana Myga - przyp. red.)