Stach z Warty na Soho

Mietek Rudek

 Dwudniowa wystawa zatytułowana The End is Near, której związek z apokaliptycznymi koncepcjami raczej jest symboliczny była naprawdę promocją książki-albumu o tym samym tytule. Źródło obydwu tych wydarzeń znajduje się w Baltimore Maryland, gdzie w 1995 roku rozpoczęło swoją działalność The American Visionary Art Museum. Ambicją muzeum jest gromadzenie sztuki wizjonerskiej artystów samouków i sztuki wybitnej w swojej oryginalości. Tak w książce jak i na wystawie znalazło się nazwisko Stanisława Szukalskiego. Moja fascynacja sztuką Szukalskiego doczekała się już kilkunastoletniej historii, ale trudno byłoby mi doszukać się w jego rzeźbach czy innych pracach obrazu "końca". Poza oczywiście jego pracami literackimi. Bez cienia wątpliwości był Szukalski wielkim wizjonerem, samoukiem, a także artystą o nadprzyrodzonej sile tworzenia i niespotykanej oryginalności. Generalnie prace Szukalskiego nie są znane szerokiemu gronu miłośników sztuki. Szukalski był całe życie człowiekiem o mocnych poglądach i nieprzejednanym charakterze - innymi słowy jak przystało na artystę nie był "grzeczny".

 Niezwykła jego wyobraźnia i warsztat powodują że każda z prac jaką uda się zobaczyć budzi natychmiastowy zachwyt u jednych, a odrazę u drugich. Na pokazie w Nowym Jorku zorganizowanym przez Pseudo Programs Inc., Margaret Bodell Gallery i Dilettante Press (wydawca książki) dzięki życzliwości opiekuna spuścizny po Szukalskim Glena Braya pokazano trzy obiekty. Były to trzy fotografie wykonane osobiście przez Szukalskiego, dwie z wnętrza jego pracowni według mnie jeszcze z Chicago i trzecia to fragment rzeźby przedstawiający łucznika, który jest autoportretm artysty. Wszystkie trzy fotografie są wydrukowane ręcznie sitodrukiem w nakładzie 12 egzemplarzy są znakomitej jakości o rozmiarach około czterech stóp wysokości i dwóch i pół szerokości. Nie jest to oczywiście to samo co pełna wystawa, ale w ten sposób prace Stacha z Warty (Szukalskiego) trafiły na Soho i do odbiorców książki dwanaście już lat po śmierci artysty.

Ameryka