Rumi na Miniaturce Hossein Behzad

Rumi poeta wszechczasów

przekład z angielskiego Adam Lizakowski

 

Dżelaluddin Rumi urodził się w miejscowości Balkh, która obecnie znajduje się w Afganistanie, 30 wsześnia 1207 roku. W czasie jego dzieciństwa wzrastała potęga Mongołów, dlatego rodzice jego przenieśli się do miasta Konya w Turcji, aby uniknąć grożącego niebezpieczeństwa. Rumi znaczy Rzymanin, to jest "Rzymianin z Anatolii".

Rumi poszedł śladami swoich przodków i tak jak jego ojciec i dziadek, pradziadek byli teologami, nauczycielami i prawnikami, on został nauczycielem. Do 37 roku nic szczególnego w jego życiu się nie wydarzyło. Pracował jako nauczyciel pod sułtańskim patronatem. W roku 1244 spotkał wędrującego derwisza z miasta Tabiz o nazwisku Szams. Znajomość ta zapoczątkowała nowy rodział w jego życiu tak znaczący, że sam stwierdził "Co wcześniej myślałem o Bogu, dzisiaj spotkałem w formie żywej".

Rozpoznanie to wmocniło i podbudowało jego wiarę w boskie pochodzenie świata. Jego poezja napełniła się pragnieniem zostania Przyjacielem - bliskim duchowo tego, co zobaczył po raz pierwszy w Szamsie, swoim nauczycielu mistyki. Jednak przyjaźń z Szamsem nie była dla Rumiego szczęśliwa ponieważ jego rodzina i przyjaciele zazdrośni byli o Szamsa, którego zamordowali. Rumi umarł 17 grudnia w 1273.

Zaimki

W poezji Rumiego jest zawsze tajemniczość zaimków. Kim jest "ty" do którego się zwraca? Szams? Głębia duchowa? Boski Kochanek? Bóg - Osoba, ukształtowana pragnieniem kochanka oczekującej ukochanej? A może wszystko razem. Esensja poezji Rumiego jest ekstazą przetapiającą uwięzione "ja" inspirowane tańczącą jaźnią. To jest miłość - ekstaza zmieszana ze słabością i wielkim pragnieniem. Dlatego zaimki są bardzo problematyczne. Rumi mówi o zmienności pomiędzy istotą ludzką a Istnieniem. Jego oddy i czterowiersze nie są mapami ukazującymi drogi dla duchowych szlaków. Jego poezja to spontaniczny głos płynący z rozdarcia przez rzeczywistość, przyprawiająca o zawrót głowy. To raczej osobisty zapis człowieka, mającego wyraźną i jasną świadomość istnienia boskości i jej trwałości.

Rumi to wielki mistyk potrafiący przemienić Wszystko w metaforę. Zyskał szacunek i uznanie już za życia, wsród największych poetów Persji. Cała jego twórczość została zebrana w sześciu księgach zwanych Mathnawi liczących około 25 tysięcy rymujących się dwuwierszy oraz około 1600 czterowierszy. Chociaż mineło ponad 700 lat od śmierci wielkiego poety, jego poezja wciąż jest czytana i coraz więcej zdobywa sobie wielbicieli. Kulturze zachodniej w języku angielskim i łacińskim Rumiego przybliżył w latach dwudziestych naszego wieku profesor Reynold Nicholson, Anglik wielki znawca i wielbiciel XIII - wiecznego poety z Persji.

derwisz
12
Późno, samotny w łodzi swojego ciała,
bez światła i skrawka ziemi na horyzoncie,
ciężkie grube chmury. Próbuję utrzymać się
na powierzchni, a jednak już pod
i żyję węwnątrz oceanu.

25
Przyjacielu, nasza bliskość jest taka:
Gdziekolwiek postawisz stopę, poczujesz mnie
w jędrności swego ciała.


Jak to jest z tą miłością,
widzę twój świat a nie ciebie?

36
Gdy jestem z tobą, nie śpimy całą noc.
Gdy ciebie tutaj nie ma, nie mogę usnąć.

Dziękuję Bogu za te dwie bezsenności.
I różnice pomiędzy nimi.

64
Gdy umrę, wystawcie me ciało,
może zechcesz mnie pocałować mnie w usta,
już się psujące. Nie przestrasz się,
jeśli otworzę oczy.

77
Przez lata, naśladowałem innych ludzi, próbowałem poznać siebie
Od wewnątrz nie mogę zdecydować się co mam robić.
Niezdolny aby zoboczyć, słyszę wołane moje imię.
Wtedy wyszedłem z siebie.


116
Weźmy kogoś co nie oszczędza,
kogoś, kto nie patrzy za bogactwe, ani nie boi się strat,
kogoś kto nie ma korzyści nawet z samego siebie:
Taki ktoś jest wolny.

158
Poza ideami sprawiedliwości a niesprawiedliwości
jest pole. Tam ciebie spotkań.

Kiedy duch leży w trawie,
świat jest za bardzo wypełniony aby o nim mówić.
Idee, język, nawet fraza siebie sobie
nie mają żadnego sensu.

388
Chciałbym cię pocałować.
Ceną pocałunku jest twoje życie.

Teraz moje oddanie biegnie do życia krzyczy,
Co za okazja, kupuję to.

494
Ktoś to idzie z pół bochenkiem chleba pod pachą
do małego miejsca, w którym czuje się we własnym domu
ktoś kto nie chce więcej, ktoś, kto nie jest sobą
tęskni przez kogoś.

On jest listem do każdego. Otworzysz go.
a w nim napisane, żyj.

497
Kto widzi wnętrze z zewnątrz?
Kto znajduje tysiące tajemnic
nawet gdy zmysły są opętane?

Patrz poprzez jego oczy na to co on widzi
Zatem, kto wygląda z jego oczu?

511
Czyste ziarnko na środku zmienia wszystko.
Nie ma krawędzi kochany przeze mnie teraz.

Słyszałem powiedzenie o oknie, które otwiera się
z jednego umysłu do drugiego,

ale jeśli nie ma ściany, nie ma potrzeby
wstawiania okna, lub klamki.

556
Światło dzienne, pełne małych tańczących cząsteczek
i jeden wielki obrót, nasze dusze
tańczą z tobą, bez stóp tańczą.
Czy widzisz je gdy ja szepczą ci do ucha?

568
Ludzki kształt jest duchem
zrobionym z roztargnienia i bólu.
Czasem jasne światło, czasem bezlitośność
próbuje szeroko otworzyć
ten obraz ciasno trzymany w sobie.

630
Przebywaj w towarzystwie kochanków.
Ten drugi rodzaj ludzi, każdy z nich chci
coś pokazać.

Wrona zaprowadzi cię do pustej stodoły,
papuga do kostki cukru.

674
Nie masz dobrych ani złych dni.
Czasem nie czujesz się mądrze czy głupio.
Nie ma nauki ani akademickiego myślenia dotyczącego miłości,
ale jest wspaniały spisek i tajemnicze dotykanie,
I noce nie pamiętasz ich wcale.

686
Sufi otwiera swoje ręce do świata
I daje każdej chwili, wolność.
Podobnie jak ktoś, kto żebrze na ulicy aby przeżyć,
derwisz płaga oddać ci swoje życie.

802
Mówią, że Raj doskonały
dużo klarownego białego wina i wszystkie piękne kobiety.
Wytrzymany do tych czasów,
od kiedy tak będzie.

1082
Przez chwilę żyliśmy wsród ludzi,
ale nie dostrzegliśmy w nich oczekiwanej wierności.
Jest lepiej całkowicie ukryć się w środku
jak woda ukrywa się w metalu, jak ogień w skale.

1115
W chwili w której jestem rozczarowany, czuję się wzmocniony.
Gdy jestem zruinowany, jeste uleczony.
Gdy jestem cichy I mocny jak ziemia, wtedy mówię
niskim głosem grzmotu za wszystkich.

1193
Poprosiłem ojeden pocałunek: Otrzymałem sześć.
Ten co był nauczycielem, teraz jest uczniem.
Przedmioty dobre I szczodre przybierają we mnie
kształty I powietrze jest przeźroczyste.

1242
Podczas dnia śpiewałem z tobą.
W nocy spaliśmy w tym samym łóżku.
Nie byłem świadomy dnia ani nocy.
Myślałem, że wiem kim byłem,
ale byłem tobą.

1243
Pijąc wino z tobą, rozgrzewa i rozgrzewa,
Myślę dlaczego by nie zahandlować tym płaszczem
zrobionym z liści i mułem.
Wtedy popatrzyłem przez okno.
Po co? Oba światy są tutaj.

1246
Chwila w której usłyszałem moją pierwszą historię miłości
rozpocząłem poszukiwania za tobą, nie wiedziąc
że to bez sensu.

Kochankowie w końcu nie spotykają się gdzieś tam.
Oni są w sobie przez cały czas.

1287
Jeśli pozostała ci odrobina cierpliwości, my wiemy co zrobić.
Jeśli kochasz spać, my wybijemy cię ze snu.
Jeśli zmienisz się w górę, stopimy cię
Jeśli zamienisz się w ocean, wysuszmy cię

1300
Mówisz, że nie masz pociągu seksualnego więcej.
Jesteś tym którego kochasz.

To jest niebezpieczne.
Nie wiesz, że mam miłość podobną do tej.
Jeśli pewnego dnia zobaczysz obraz tego jak myślisz,
znienawidzisz siebie szczerze.

1303
Nie mówię głośno. Mówię
do twojego ducha duszy.
Pamiętaj co powiedziałem. Jutro
powiem otwarcie, to co mówię dzisiaj wieczorem.

1319
Mamy wielką beczkę wina, ale nie mamy kubków.
To nic nie szkodzi. Każdego ranka promieniujemy radością
wieczorem też.

Mówią, że nic nas nie będzie. Mają rację
Nam to nie przeszkadza.


1504
Nie przebywaj ze smutnym przyjacielem
gdy idziesz do ogrodu,
czy patrzysz na kolce czy na kwiaty?
Spędzaj więcej czasu wśród róż i jaśminu.

1652
Jeteśmy lustrem także twarzą w nim.
Smakujemy smak tej chwili wieczności.
jesteśmy bólem i lekarstwem na ból.
Jesteśmy słodyczą, zimną wodą i słoikiem nalewającym.

1797
Spcerujemy po ogrodzie.
Odwróciłem się na moment.
Nie pierwszy to już raz.
Moja twarz tutaj, ale ty patrzysz na kwiaty!
derwisz


Powiedzenia muszą się zmienić

Ucz się o twojej wewnętrznej osobowości do tych co znają się na rzeczy
ale nie powtarzaj tego co oni mówią.
Zulika pozwala wszystko nazwać imienię Józefa
od nasion selera do drzewa aloesowego.
Ona tak bardzo go kocha, że ukrywa go w wielu
różnych powiedzeniach, znaczenia wewnętrzne są
tylko znane jej. Gdy powiedziała; wosk topniej blisko ognia
miała na myśli, moja miłość tęsknie za mną.
Lub jeśli powiedziała; popatrz księżyc jest wysoko albo
nie jest to szczęście, lub meble potrzebują być odkurzone,
albo nosiwoda jest tutaj, albo prawie świta, albo
te warzywa są doskonałe, albo chleb potrzebuje więcej soli,
albo wygląda, że chmury posuwają się pod wiatr, albo boli mnie
głowa, albo przestała boleć mnie głowa,
wszystko co tylko ona chwali dotyczy Józefa w tym znaczeniu,
żadna skarga, nie dotyczny jego.
Gdy jest głodna, jest głodna dla niego. Spragniona, jego imię
jest sorbetem. Zimo jej, on jest jej futrem. To może zrobić
Przyjacieł gdy jest aż tak zakochany. Wrażliwi ludzie używają
święte imiona, ale one im nie pomagają.
Jezes uczynił cuda w imię Boga
Zuleika czuła w imię Józefa.

Gdy jeden jest złączony do szpiku kości z drugim, mówić
o tym jest oddychać imieniem Hu, pusty od siebie i wypełniony
miłością. Jak mówi przysłowie; garnek ocieka tym co w nim kipiało.
Szafrana przyprawa jednoczy, śmiechem
cebula pachnie rozstaniem, płaczem.
Inni mają wiele rzeczy I ludzie je kochają.
To nie jest sposób Przyjaciół I przyjaciół.

Nicholson, Mathnawi, księga VI, 4020-4043

indeks - Świat