
przekład z angielskiego Adam Lizakowski
Dżelaluddin Rumi urodził się w miejscowości Balkh, która obecnie znajduje się w Afganistanie, 30 wsześnia 1207 roku. W czasie jego dzieciństwa wzrastała potęga Mongołów, dlatego rodzice jego przenieśli się do miasta Konya w Turcji, aby uniknąć grożącego niebezpieczeństwa. Rumi znaczy Rzymanin, to jest "Rzymianin z Anatolii".
Rumi poszedł śladami swoich przodków i tak jak jego ojciec i dziadek, pradziadek byli teologami, nauczycielami i prawnikami, on został nauczycielem. Do 37 roku nic szczególnego w jego życiu się nie wydarzyło. Pracował jako nauczyciel pod sułtańskim patronatem. W roku 1244 spotkał wędrującego derwisza z miasta Tabiz o nazwisku Szams. Znajomość ta zapoczątkowała nowy rodział w jego życiu tak znaczący, że sam stwierdził "Co wcześniej myślałem o Bogu, dzisiaj spotkałem w formie żywej".
Rozpoznanie to wmocniło i podbudowało jego wiarę w boskie pochodzenie świata. Jego poezja napełniła się pragnieniem zostania Przyjacielem - bliskim duchowo tego, co zobaczył po raz pierwszy w Szamsie, swoim nauczycielu mistyki. Jednak przyjaźń z Szamsem nie była dla Rumiego szczęśliwa ponieważ jego rodzina i przyjaciele zazdrośni byli o Szamsa, którego zamordowali. Rumi umarł 17 grudnia w 1273.
W poezji Rumiego jest zawsze tajemniczość zaimków. Kim jest "ty" do którego się zwraca? Szams? Głębia duchowa? Boski Kochanek? Bóg - Osoba, ukształtowana pragnieniem kochanka oczekującej ukochanej? A może wszystko razem. Esensja poezji Rumiego jest ekstazą przetapiającą uwięzione "ja" inspirowane tańczącą jaźnią. To jest miłość - ekstaza zmieszana ze słabością i wielkim pragnieniem. Dlatego zaimki są bardzo problematyczne. Rumi mówi o zmienności pomiędzy istotą ludzką a Istnieniem. Jego oddy i czterowiersze nie są mapami ukazującymi drogi dla duchowych szlaków. Jego poezja to spontaniczny głos płynący z rozdarcia przez rzeczywistość, przyprawiająca o zawrót głowy. To raczej osobisty zapis człowieka, mającego wyraźną i jasną świadomość istnienia boskości i jej trwałości.
Rumi to wielki mistyk potrafiący przemienić Wszystko w metaforę. Zyskał szacunek i uznanie już za życia, wsród największych poetów Persji. Cała jego twórczość została zebrana w sześciu księgach zwanych Mathnawi liczących około 25 tysięcy rymujących się dwuwierszy oraz około 1600 czterowierszy. Chociaż mineło ponad 700 lat od śmierci wielkiego poety, jego poezja wciąż jest czytana i coraz więcej zdobywa sobie wielbicieli. Kulturze zachodniej w języku angielskim i łacińskim Rumiego przybliżył w latach dwudziestych naszego wieku profesor Reynold Nicholson, Anglik wielki znawca i wielbiciel XIII - wiecznego poety z Persji.
![]() 12 Późno, samotny w łodzi swojego ciała, bez światła i skrawka ziemi na horyzoncie, ciężkie grube chmury. Próbuję utrzymać się na powierzchni, a jednak już pod i żyję węwnątrz oceanu.
25
36
64
77
158
Kiedy duch leży w trawie,
388
494
497
511
556
568
630
674
686
802
1082
1115
1193
1242
1243
1246
1287
1300
1303
1319
1652
1797 |
Ucz się o twojej wewnętrznej osobowości do tych co znają się na rzeczy
ale nie powtarzaj tego co oni mówią.
Zulika pozwala wszystko nazwać imienię Józefa
od nasion selera do drzewa aloesowego.
Ona tak bardzo go kocha, że ukrywa go w wielu
różnych powiedzeniach, znaczenia wewnętrzne są
tylko znane jej. Gdy powiedziała; wosk topniej blisko ognia
miała na myśli, moja miłość tęsknie za mną.
Lub jeśli powiedziała; popatrz księżyc jest wysoko albo
nie jest to szczęście, lub meble potrzebują być odkurzone,
albo nosiwoda jest tutaj, albo prawie świta, albo
te warzywa są doskonałe, albo chleb potrzebuje więcej soli,
albo wygląda, że chmury posuwają się pod wiatr, albo boli mnie
głowa, albo przestała boleć mnie głowa,
wszystko co tylko ona chwali dotyczy Józefa w tym znaczeniu,
żadna skarga, nie dotyczny jego.
Gdy jest głodna, jest głodna dla niego. Spragniona, jego imię
jest sorbetem. Zimo jej, on jest jej futrem. To może zrobić
Przyjacieł gdy jest aż tak zakochany. Wrażliwi ludzie używają
święte imiona, ale one im nie pomagają.
Jezes uczynił cuda w imię Boga
Zuleika czuła w imię Józefa.
Gdy jeden jest złączony do szpiku kości z drugim, mówić
o tym jest oddychać imieniem Hu, pusty od siebie i wypełniony
miłością. Jak mówi przysłowie; garnek ocieka tym co w nim kipiało.
Szafrana przyprawa jednoczy, śmiechem
cebula pachnie rozstaniem, płaczem.
Inni mają wiele rzeczy I ludzie je kochają.
To nie jest sposób Przyjaciół I przyjaciół.
Nicholson, Mathnawi, księga VI, 4020-4043
